حسه‌ین دشی



مامۆستا حسه‌ین دشی ساڵی 1310 هه‌تاوی له‌ گه‌ره‌کی جه‌وراوای شاری سنه‌
له‌ دایک بوه‌ خوێندنی سه‌ره‌تایی هه‌تا دیپلۆمی عیلمی ئه‌وکات هه‌ر له‌و
شاره‌ ته‌واو کردوه‌ دواتر له‌ به‌ر ئه‌وه‌ی نه‌فه‌ری یه‌که‌می
دانشسه‌رابوه‌ له‌ سه‌ر حیسابی ده‌وڵه‌ت بۆ خوێندن چوه‌ته‌ شاری
هه‌مه‌دان و تاران.
له‌ ساڵی 1330 هه‌تاوی هه‌رله‌ شاری سنه‌ بو‌ته‌ مامۆستای قوتابخانه‌
دواتر واته‌ له‌ ساڵی 1331 هه‌تاوی یه‌وه‌ وه‌ک مامۆستای قوتابخانه‌
هاتوه‌ته‌ شاری سه‌قز و که‌ به‌ هاتنی ئه‌و بۆ شاری سه‌قز ده‌رس و
وانه‌کانی (ریازی ، علووم ، فیزیک ، وعه‌ره‌بی ) بۆ یه‌که‌مجار له‌
ته‌نیا ده‌بیرستانی شاپووری سه‌قز داده‌مه‌زرێت که‌ ئه‌و چوار ده‌رسه‌
له‌ لایه‌ن به‌رێز مامۆستا حسه‌ین دشی و هاوڕیانی دیکه‌ی وه‌ک (دوکتور
نه‌جه‌فی و شه‌رقی و ناسر موحسنی) ده‌گوترێته‌وه‌.
مامۆستا دشی یه‌که‌م پۆلی کچان که‌ ئه‌و کات په‌روه‌رده‌ی کچانیان پێ
گوتوه‌ داده‌مه‌زرێنێت که‌ له‌ 10 قوتابی پۆلی شه‌شی قه‌دیم پێکهاتبوو
ده‌رسیان پێ ده‌ڵێته‌وه‌ ، هه‌روه‌ها له‌و که‌سانه‌ بوه‌ که‌ وه‌ک
مامۆستایه‌ک گه‌لێ قوتابی به‌ توانای له‌ شاری سه‌قز په‌روه‌رده‌ کردوه‌و
هانی داون که‌ ئه‌مڕۆ جێی شانازیه‌کانی شاری سه‌قزن وه‌ک دوکتور مسته‌فا
که‌یوان ، دوکتور نه‌یری ، دوکتور عوسمان محه‌ممه‌دی دوکتور وسووقی
......
مامۆستا دشی ساڵی 1345 هه‌ر له‌ شاری سه‌قز له‌ گه‌ڵ (ئێران خانمی فتووحی
که کارناسی باڵای به‌شی راهێنان وپه‌روه‌رده‌ی شاری سه‌قز بوو
زه‌ماوه‌ند ده‌کات ‌ و ته‌نیا کوڕێکیان به‌ ناوی (حه‌سه‌ن)بۆ
ده‌مێنێته‌وه‌ .
له‌ ساڵی 1352 دا بۆ ماوه‌ی زیاتر له‌ 8 ساڵ ده‌بێته‌ مودیر عاملی هیلال
ئه‌حمه‌ری شاری سه‌قز
به‌ داخه‌وه‌ ئه‌م مامۆستا به‌رێزه ساڵی 1356 به‌ داواکاری خۆی خانه‌نشین
ده‌بێت ‌ له‌ ساڵه‌کانی 1383 به‌ دواوه‌ سۆمای چاوه‌کانی به‌ ته‌واوی له‌
ده‌ست داوه‌و گۆچانی سپی یارمه‌تیده‌ریه‌تی و به‌ خۆشی یه‌وه‌ ئێستایش
هه‌ر له‌ شاری سه‌قز نیشته‌جێیه‌.
مامۆستا حسه‌ین دشی گه‌لێ نووسراوه‌ی علمی به‌ نرخی کاتی خۆی نووسیوه‌و
له‌و یه‌که‌م که‌سانه‌ بوه‌ که‌ به‌ردی بناغه‌ی ئه‌نجومه‌ن گه‌لی
ئه‌ده‌بی له‌ ده‌بیرستانی (شاپوور) و دواتر سالۆنی کتێبخانه‌ و ساڵۆنی
شار دامه‌زراندوه‌ . هه‌روه‌ها هه‌ندێک شانۆ نامه‌ی بۆ شانۆکارانی
قوتابخانه‌ نووسیوه‌ته‌وه‌ و گه‌لێ به‌رهه‌می شێعریشی هه‌یه‌ که‌
مه‌سنه‌وی یه‌کی به‌ ناوی "ئیبراهیم نامه‌" هۆنیوه‌ته‌وه‌ کۆمه‌ڵێک
غه‌زه‌ڵ و ئه‌شعاری دیکه‌ی به‌ زمانی فارسی هه‌یه‌ که‌ هێشتا چاپ وبڵاو
نه‌بوونه‌ته‌وه‌ ،
ئه‌و چه‌ند شێعره‌ی خواره‌وه‌ نموونه‌گه‌لێک له‌ تواناو به‌هره‌کانی
به‌رێز مامۆستا "حسه‌ین دشی " یه‌ :



"رویای کاذب "


فروغ دیده‌ ام برگشته‌ بود ای دل به‌ خواب اما
چه‌ نقشی بس فریبا داشت این رویا برآب اما
به‌ خوابم دیده‌ را درچشمه‌ای ازنور می شستم
به‌ بیداری ندیدم چشمه‌ای غیرازســــــــراب اما
شراب است وشب است وشاهد است شمع وشیرینی
همه‌ جمعندوحاضر ای دریغا کـــــــو شباب اما
چو موجی تیزپا بگذشت ایام شباب افسوس
کنون بر بحر هستی میروم همچون حباب اما
شنیدم اختر اقبال خوشبختان درخشان است
درخشید اختر بخت من امشب چون شهاب اما
نشد هرگز به‌ دیدار سعادت دیده‌ام روشــــــــن
شنیدم زاستاد این حرف وخوانــدم در کتاب اما
"دشی" صبح شباب واختر بخت وفروغ چشم
به‌ روی هرسه‌ دیدارت شودروشن به‌ خواب اما.




"وصال دوست "


ساقیا ازموج چشمان خمارت مستم امشب
آنقدر مستم که‌ رفته‌ عقل وهوش از دستم امشب
توبه‌ کردم پیش شیخ شهر، دیگر می ،ننوشم
روی زیبای تو دیدم توبه‌ را شکستم امشب
میخرامد سروآزاد وچناروبیدمجنون
ازجمال ساقی ولطف طبیعت مستم امشب
دلبرا آزاده‌ام آزاده‌تر از سرو بستان
زانکه‌ او پا بسته‌ ومن از همه‌بگستم امشب
ای مه‌ تابان چه‌ خوش برخاستی از بستر امشب
من با فال نیک باماه‌ زمین بنشستم امشب
ماه‌ من حقا فروغ مهر می ریزد زرویت
دیگر از بی مهری شبهای هجران رستم امشب
اندر آغوش نسیم و چشمه‌ مهتاب سیمین
دیده‌ ودل را زمام وننگ دنیا شستم امشب
رنج هستی سخت آزارم دهد ساقی کجایی
آنچنانم کن ندانم بوده‌ام یاهستم امشب
نامرادیهای ایام جدایی جمله‌ بگذشت
حمدلله‌ با مراد خویشتن پیوستم امشب
عهدکردم باکسی غیرازتو پیمانی نبدم
من وفا کردم به‌ عهدم باتو پیمان بستم امشب
وه‌ چه‌ خوش باشد "دشی" گمگشته‌ای را بازجستن
آری ، آری گوهر نقد جوانی جستم امشب.



"شب هجران "


برا ای ماه‌ تابان کز فراقت زارونالانم
بخواب ای صبح کامشب خوش بود با ماه‌ تابانم
الا ای آسمان با اختر خود مناز امشب
که‌ سیل اختران اشک میریزد به‌ دامانم
مپرس ازحال زارم در دل شبهای تنهایی
گهی خاموش وگاهی هم نوای مرغ شبخوانم
اگر باور نداری لظه‌ای در بسترم روکن
تا که‌ بینی دل افسرده‌ وحال پریشانم
بچشم مردمان در مردم چشمان قرارت هست
سیه‌ چشما قدم بگذار امشب روی چشمانم
برآن چشم پریشانت پریشانست احوالم
برآن چشم شرربارت شررهایی است درجانم
همه‌ گویند اختر از وصل مهر میمیرد
من از هجر تو می میرم برآ ، ای مهر رخشانم
"دشی " در راه‌ وصل یار هجران است ونومیدی
تو دیگر ناله‌ کمتر کن زنقص عهدوپیمانم.



"آرزوهای محال"

آرزو دارم بمیرم یا بمیرند آرزوها
آرزو دارم چو ابر نوبهاران زارگریم
در دل شبهای هجران از فراق یار گریم
باده‌نوشم مست گردم وارهم ازقید هستی
بعدازآن بیحال گردم بردل بیمار گریم
خلولی خواهم که‌ تا چون شمع سرتاپا بسوزم
یا که‌ اندر جمع چون پراوانه‌ بی پروا بسوزم
یا که‌ چون مجنون بصحرای جنون اواره‌ گردم
باغم جانگاه‌ ، لیلی یا بسازم یا بسوزم
قطره‌ای شبنم سوم برلاله‌ صحرا نشینم
یا چو اشکی بر رخ دلداده‌ شیدا نشینم
تیر جانسوزی شوم دوزم قلوب دشمنانرا
یا چو شعری نغز و زیبا بردل دلهانشینم
موج گردم قلبم از خون شفق لبریز گردد
کوه‌ مشکل دربرم چون پر کاهی ریز گردد
ماه‌ گردم کاخ ظلمت بریزد از فروغم
چهره‌ ی هستی برم زیبا و عشق انگیز گردد
دانشی خواهم که‌ تا افشا کند راز جانرا
راز این اجرام وسرگردش این اخترانرا
دیده‌ای خواهم دل ذرات هستی را ببیند
بر ملا وآشکار سازد اسرار نهانرا .
 



حسین دشی - سه‌قز