دوکتور عهلی روخزادی
بێ شک ههموو میللهت و گهل ووڵاتێک مرۆڤی خاوهن بههرهوهونهرمهندو خهمخۆرودڵسۆزی
تایبهت به خۆی ههیه بهڵام شانازیهکانی نووسهروشاعیرو هونهرمهندوبهگشتی
خهمخۆران و دڵسۆزانی گهلی ئێمه لهوهدایه سهرهڕای دووربوون وپهڕیوه بوون
له دیاروزێدی خۆیان کهچی ههر بهقهڵهم وبهبیر له خزمهت گهل وزێدهکهی
خۆیان دا دهمێننهوه که زۆرجاریش تووشی تهنگ وچهڵهمه دهبن له پێناویشی گهلێ
شت ئهبهخشن ، یهکێکی دیکه لهو رۆڵه به ئهمهگ وخهمخۆرانهی شاری سهقزوکوردستان
به گشتی خوالێخۆش بوو بهڕێزدوکتورعهلی روخزادی یه که بهشێک له ههوڵ وتهقهلا
ئهدهبی و فهرههنگی یهکانی ئهخهینه بهرسهرنج وبیروراتان.
دوکتور عهلی روخزادی کوڕی حهمهساڵهخانی روخزادی و کچهزایی مهرحوومی ئایهتووڵڵا
مهردووخ
ساڵی کۆمار واته ساڵی 1324 ههتاوی له گوندی (خاڵهوازه)ی بناری چیای چل چهمه
له ناوچهی خوڕخوڕهی سهقز لهدایک بوه خوێندنی سهرهتایی وناوهندی له شارهکانی
سهقزو سنه تهواو کردوه و دیپلۆمیشی له دهبیرستانی (دارولفنوونی) تاران تهواو
کردوه له ساڵی 1342 ههتاوی یهوه بوهته مامۆستای قوتابخانه له شاری سنه که
هاوکات لهگهڵ ئهوهیشدا خوێندنی زانکۆی ههتا پلهی دوکتورای ئهدهبیات درێژه
پێ داوه.
مامۆستا روخزادی له بواری جۆراوجۆری ئهدهب وهونهردا زیاتر له 40 ساڵی رهبهق
سهرقاڵی خزمهت کردن ومامۆستایهتی وههروهها پێش کهش کردنی دهیان بهرههمی به
پێزی زانستی وفهرههنگی وهونهری به شێوهی کتێب ، وتار ، لێکۆڵینهوه وتوو وێژ،
کۆکردنهوهی بابهته فولکلۆریهکان وزمانناسی ئاواناسی ... که بهشێکیان ئهمانهن:
کتێبهکان
1- نهوای شێعری فارسی (قافیهورهدیف)
2- ئاواشناسی و دهستوورزمانی کوردی)
3- ئهمسال وحوکم کوردی (گوارهی کوردی)
4- بهراوهرکردنی ئاوایی دهستوورزمانی کوردی وفارسی)
5- بهراوهردکردنی ئاوایی وشهکانی زمانی کوردی له گهڵ زمانی فارسی معیاروپههلهوی)
6- فێرکاری زمانی کوردی سۆرانی .
7- رێزمانی کوردی سۆرانی.
8- دهستوور زمانی فارسی.
9- سه ناعات ئهدهبی و نیازهکانی وته له ئهدبی فارسی دا.
وتارو بێژهری
1- سوهری خهیاڵ له شێعری مهولهوی،... کونگرهی یادی مهولهوی سهقز 1371
2- شێعری "بێسارانی" له روانگهی مهکتهبه ئهدهبی یهکانهوه .... ههمایش
بێسارانی ، مهریوان 1375
3- تاو توێ کردنی سهبک ناسینی شێعری "ناری" ههمایش ناری مهریوان 1376
4- رهوشگهلی ناسینی بابهته فهرههنگیهکان له سێههمین ههمایش کوردستان
ناسیدا زانکۆی سنه 1377.
5- تهعههود له وهرگێڕاندا ههمایشی محهممهد قازی زانکۆی کوردستان سنه 1377.
6- مراودات فهرههنگی و شوێنهوارهکانی لهسهر فهرههنگی گشتی خهڵکدا ههمایش
ئاڵوگۆڕی فهرههنگی زانکۆی کوردستان سنه 1378.
7- شێعری تهربیهتی سۆفی یه له ئهدهبی فارسی دا گوفاری ئهدهبی (گلچراخ )ژماره
21 تاران 1378.
8- زمان ناسینی ئێرانی له یهکهمین کۆبوونهوه لێکۆڵینهوهیی زمانی فارسی دا
زانکۆی تهربیهتی مودهرس تاران 1380
9- پێگهی شێعری عیرفانی مهولهوی کونگرهی مهولهوی ... سلێمانی 1380
10- سهبک ناسینی شێعری "قانع" ... کونگرهی قانع ناسی مهریوان 1380
11- لێکۆڵینهوهی زمان ناسی له تهبینی هووی یهتی زمانی کوردی یهکهمین کونگرهی
نێونهتهوهیی بونیادی ئێران ناسی ، تاران 1381.
12- دهوری میراسی فهرههنگی گهلانی ئێران له پهرهپێدانی تهمهدون ئێرانی ...
زانکۆی رازی کرماشان 1381.
13- چۆنیهتی فێرکردن وتهدریسی زمانی کوردی ... یهکهمین کونگرهی ئهنسیتۆی کورد
، تاران 1381.
14- زهمایروپێگهی شێوهی زهمیرهکانی پێوهندو زاسینهکان له زمانی کوردی دا
تاران 1382.
15- پێگهی زمانی کوردی له زنجیره زمانهکانی ئێرانی دا ... کونگرهی نێونهتهوهیی
زمان وئهدهبیاتی کوردی دیاربهکر ، تورکیه ، 1383.
16- نالی و شێوازی هونهری له شێعری خۆیدا ... کونگرهی نالی سلێمانی 1385 .
بێجگه له مانه دهیان وتارو نووسراوهی دیکهی نووسیوهو لهکۆڕوکۆبوونهوهکاندا
وتهبێژی کردوه که ههر ههموویان بهڵگهی ئهوهن که دوکتور روخزادی ئهویندارێکی
راستهقینهی فهرههنگ وهونهرو ئهدهبیاتی گهلهکهی بوو ههربۆیه بهردهوام
ههوڵی ئهوهی بوو لێکۆڵینهوهو توێژینهوهی زانستیانهی ببێت لهسهر ههموو ئهوبابهتانهی
رهسهنایهوتی گهلهکهمان ئهسهلمێنن و ههروهها زانست وزانیاری پێ گهشاوهتر
دهبێت .
بهداخهوه ئهم دڵه خهمخۆرهی سهقزوکوردستان له رێکهوتی 27/2/86 ههتاوی بهتهمهنێکی
پڕخێروبهرهکهتی 62 ساڵهییهوه کۆچی دوایی کرد.