آنچنان را آنچنانتر می کند

از زوایای گوناگون می توان اخلاق در دنیای مجازی و اینترنت را مورد کند و کاو قرار داد. تردیدی نیست که اینترنت، امکان تازه و عجیبی را برای تعامل میان انسانها فراهم آورده است. مهمترین ویژگی تعامل در این فضا حفظ گمنامی است و در عین گمنامی در بزرگراهها پرسه زد و به هر کجا که بخواهیم سرک بکشیم، با دیگران تحت عناوین مختلف ارتباط برقرار کنیم و در یک لحظه با چند «من» به تعامل با دیگران بپردازیم یا آنها را سرکار بگذاریم. چت یکی از مهمترین جاهایی است که این شیوه از ارتباط به شدت در آن رواج دارد. به سختی می توان به شخصیتهای فعال در این عرصه اعتماد داشت. فکر می کنم گمنامی مانند مستی است «آنچنان را آنچنانتر می کند». یکی دیگر از نمونه های رواج بی اخلاقی در اینترنت، کپی کردن سرمایه های معنوی افراد بدون توجه به مالکیت آنهاست. بدون هیچ عذاب وجدانی مقالات دیگران را به نام خود ارائه می کنیم؛ ترفیع هم می گیریم. اما هیچکدام از اینها موضوع اصلی بحث من نیست.
اخلاق در این بخش از بزرگراه یعنی وبلاگ، هدف اصلی این نوشتار است. به شیوه های گوناگون می توان ارزشهای اخلاقی را زیر پا گذاشت:
 

  1. 1. بارزترین آن این است که چند فحش آبدار نثار دیگران یا صاحب وبلاگ نماییم. توهین و اهانت به دیگران در کامنتهای وبلاگها بسیار رایج است.
     

  2. 2. تجاوز به حریم خصوصی افراد نیز یکی از مصادیق بی اخلاقی در این عرصه است. بدیهی است که همۀ ما مسایلی داریم که شاید نخواهیم دیگران در آن مورد اطلاعاتی داشته باشند، افشای آن با موازین اخلاقی ناسازگار است.
     

  3. 3. تهمت به دیگران نیز نوعی بی اخلاقی است که مستقیماً آبروی فرد را هدف می گیرد. این مورد از پیامدهای گسترش سیاست محفلی و سیاست زدگی است که حریف را باید به هر قیمت ممکن، شکست داد. جان و مال و آبروی رقیب نباید در امان باشد. این وضعیت را در ایام انتخابات تجربه کرده ام و به خوبی با آن آشنا هستم. جالب اینجاست، افرادی که به این روش امید بسته اند از تهمتهایی استفاده می کنند که خود سالهاست بدان مشهور عام و خاص هستند و از مزایای آن به نان و نوا رسیده اند. گاهی غم این افراد که می دانند تا چه حد حقیر و بیچاره هستند و مجبورند برای تخریب دیگران وِیژگی خود را به آنان نسبت دهند، خواب در چشم ترم می شکند.

  4. 4. توهین به مقدسات و ارزشهای دیگران، یکی دیگر از نمودهای بی اخلاقی در وبلاگهاست. برخی از افراد به سادگی به خود اجازه می دهند که بدترین توهینها را در مورد ارزشهای دیگران داشته باشند. در اسلام توصیه شده است اگر توهین به ارزشهای خود را نمی پسندی به ارزشهای دیگران توهین روا مدار. این مهمترین اصل اخلاقی است که اگر فقط همین را رعایت کنیم که آنچه را بر خود روا نمی داریم بر دیگران نیز روا ندارم، جامعه ای بسیار بهتر از آنی خواهیم داشت که اکنون داریم.

  5. 5. بالا بردن هزینه وبلاگ داری برای کسانی که وبلاگ دارند یا با اسم و رسم خود کامنت می گذارند نیز به نظر من نوعی بی اخلاقی است. مصطفی ملکیان می گوید که وظیفۀ روشنفکران تقلیل مرارت و تقریر حقیقت است. با اجازۀ ایشان باید گفت که وظیفۀ تمامی شهروندان تقلیل مرارت است. برخی از دوستان کامنت گذار، عمدآ مطالبی را می نویسند که هزینۀ داشتن وبلاگ را افزایش می دهند.

  6. 6. برخی از افراد با عناوین مختلف، نظر خود را می نویسند. این انتظار وجود دارد، حداقل کامنت گذارها اگر با اسم و رسم مشخص در وبلاگ ظاهر نمی شوند، با یک عنوان مشخص کامنتهای خود را بنویسند. گاهی افراد عناوین دیگران را تکرار می کنند که موجب سردرگمی و آشفتگی می شود. این نیز غیر اخلاقی است. 

    پرسه‌ در بزرگراه‌